Θεματολογία

Αλματώδης πρόοδος έχει επιτευχθεί τις τελευταίες δεκαετίες σε όλους τους τομείς της ιατρικής περίθαλψης. Νέες μέθοδοι διάγνωσης και θεραπείας, καινοτόμα φάρμακα και εμβόλια είχαν ως αποτέλεσμα – σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ – να αυξηθεί το προσδόκιμο επιβίωσης κατά 10 χρόνια την τελευταία 50ετία!

Μάλιστα, ειδικά για την Ελλάδα έχει αποδειχθεί ότι:

  • Το 44% της συνολικής αύξησης στην μακροβιότητα του ελληνικού πληθυσμού την περίοδο 1995- 2010 οφείλεται στις νέες δραστικές ουσίες που κυκλοφόρησαν στην αγορά (1992-2007).
  • Η φαρμακευτική καινοτομία μείωσε στην Ελλάδα κατά 2,2% κατ’ έτος τις ημέρες νοσηλείας το διάστημα 2000- 2008.

Γενικότερα, σε παγκόσμιο επίπεδο, η καινοτομία στο χώρο της υγείας είχε σημαντικά οφέλη στην Ε.Ε. όπως:

  • Η θνησιμότητα από HIV/AIDS έχει μειωθεί κατά 83% χάρη πρωτίστως στα αντιρετροϊκά φάρμακα
  • Το ποσοστό θανάτου από καρκίνο μειώθηκε κατά 20%. Κατά 70% η μείωση οφείλεται στην πρόοδο στις τεχνολογίες απεικόνισης και στα νέα φάρμακα.

Τα καινοτόμα φάρμακα αποδεδειγμένα επεκτείνουν το προσδόκιμο επιβίωσης, μειώνουν εγχειρήσεις και νοσηλείες, αυξάνουν τη λειτουργικότητα, την παραγωγικότητα και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Επιπλέον, η χρήση της ψηφιακής πληροφορίας, η γενετική, η αυξανόμενη χρήση έξυπνων τηλεφώνων και του διαδικτύου και φέρνουν μια ακόμη μεγαλύτερη επανάσταση στο χώρο της ιατρικής περίθαλψης.

them

«Νέες μέθοδοι διάγνωσης και θεραπείας, καινοτόμα φάρμακα και εμβόλια είχαν ως αποτέλεσμα – σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ – να αυξηθεί το προσδόκιμο επιβίωσης κατά 10 χρόνια την τελευταία 50ετία!»

ΠΑΝΕΛ 1

Αξιολόγηση νέων φαρμάκων και τεχνολογιών υγείας –
Τι ισχύει διεθνώς –
Πώς πρέπει να κινηθεί η Ελλάδα

Είναι γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες, έχει επιτευχθεί σημαντική πρόοδος σε όλους τους τομείς της ιατρικής περίθαλψης. Πραγματοποιήθηκαν ανακαλύψεις καινοτόμων φαρμάκων, εμβολίων, διαγνωστικών τεχνικών και νέων τεχνολογιών ακτινοθεραπείας. Σύμφωνα με τα δεδομένα του ΟΟΣΑ, τo αποτέλεσμα των καινοτομιών αυτών συνέβαλε καθοριστικά στην αύξηση του προσδόκιμου επιβίωσης κατά περίπου 10 χρόνια εντός της τελευταίας 50ετίας!

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, έχει αναδυθεί ένα μείζον πρόβλημα: Η δημογραφική γήρανση, σε συνδυασμό με τη ραγδαία εξέλιξη νέων και υψηλού κόστους τεχνολογιών, έχουν προκαλέσει σοβαρές οικονομικές πιέσεις σε όλα τα συστήματα υγείας των αναπτυγμένων και αναπτυσσόμενων χωρών.

Έτσι, πολλές χώρες έχουν δημιουργήσει φορείς αξιολόγησης τεχνολογιών υγείας, προκειμένου να συγκρατήσουν το κόστος και να κατανείμουν ορθολογικότερα τους ήδη περιορισμένους πόρους. Δεν υπάρχει πλέον χώρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση εκτός από την Ελλάδα και το Λουξεμβούργο που να μην διαθέτει έναν φορέα  οικονομικής αξιολόγησης των  τεχνολογιών και πολιτικών υγείας.

Τέτοιους φορείς δεν διαθέτουν μόνο ανεπτυγμένες και οικονομικά εύρωστες χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Σουηδία, και η Ολλανδία, αλλά και οικονομικά ασθενέστερες χώρες όπως η Βουλγαρία,  η Σλοβενία, η Ουγγαρία, η Λιθουανία, η Τουρκία και πέρα από την Ευρώπη, η Αργεντινή,  το Μεξικό, η Βραζιλία, η Κορέα, η Αυστραλία, ο Καναδάς, και πολλές άλλες.

Οι φορείς που αναλαμβάνουν την αξιολόγηση των σημαντικότερων τεχνολογιών υγείας εντάσσονται σε δίκτυα, όπως το European Network of Health Technology Assessment (EUnetHTA). Αυτά συγκεντρώνουν, ανταλλάσσουν και προσαρμόζουν στοιχεία και αναλύσεις που αφορούν στην αποτελεσματικότητα, στην ασφάλεια, στα οικονομικά δεδομένα και στις κοινωνικές και λειτουργικές επιπτώσεις από την χρήση νέων τεχνολογιών και πολιτικών υγείας.

ΠΑΝΕΛ 2

Νέες μέθοδοι αποζημίωσης φαρμακευτικών θεραπειών, τεχνολογιών υγείας και υπηρεσιών υγείας – Αποζημίωση με βάση την απόδοση, την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών

Πρόσφατα σε πολλές χώρες, για τον έλεγχο της εισόδου και χρήσης νέων φαρμάκων χρησιμοποιούνται ευρέως οι επονομαζόμενες «συμφωνίες ελέγχου της εσόδου» ή «επιμερισμού του κινδύνου» (managed entry / risk sharing agreements). Οι κρατικοί φορείς συνάπτουν συμφωνίες με τις φαρμακοβιομηχανίες, προκειμένου να μοιραστούν τους κινδύνους και τα οφέλη από την χρήση νέων φαρμάκων.

Οι συμφωνίες αυτές εντάσσονται σε δυο κατηγορίες, αυτές που είναι καθαρά οικονομικές και αυτές που βασίζονται στα αποτελέσματα-οφέλη της  τεχνολογίας. Οι οικονομικές συμφωνίες αφορούν είτε τον κάθε ασθενή χωριστά είτε το σύνολο τους. Στο σύνολο των ασθενών η φαρμακοβιομηχανία δίνει ποσοστιαίες επιστροφές ή και το σύνολο, όταν επιτύχει ένα προκαθορισμένο επίπεδο πωλήσεων σε τζίρο ή σε ποσοστό της αγοράς. Σε επίπεδο ασθενούς ο κατασκευαστής δίνει επιστροφές που αφορούν κάθε ασθενή χωριστά. Για παράδειγμα δίνει εντελώς δωρεάν η με έκπτωση τις πρώτες ή εναλλακτικά τις τελευταίες δόσεις μια θεραπείας.

Οι συμφωνίες που βασίζονται στα αποτελέσματα χωρίζονται σε δυο υποκατηγορίες. Στην μια συνάπτεται συμφωνία αποζημίωσης για ένα διάστημα, στο οποίο θα συλλεγούν στοιχεία από κατάλληλα σχεδιασμένες μελέτες παρατήρησης ή παρέμβασης για τα αποτελέσματα του φαρμάκου. Στην συνέχεια η αποζημίωση εξαρτάται και επαναπροσδιορίζεται από τα αποτελέσματα όπως αυτά έχουν αξιολογηθεί στην καθημερινή πρακτική.

Η άλλη ομάδα συμφωνιών βασίζεται στην μέτρηση των αποτελεσμάτων της φαρμακευτικής τεχνολογίας. Η φαρμακευτική επιχείρηση αποζημιώνεται μόνον για τους ασθενείς που το φάρμακο έχει αποδεδειγμένα επιτύχει ίαση, ποιότητα ή παράταση  ζωής σε προκαθορισμένα  επίπεδα και εφόσον αυτά δεν έχουν υλοποιηθεί δεν αποζημιώνεται ή επιστρέφει υποχρεωτικά τα χρήματα στον δημόσιο φορέα.

Γενικότερα, διεθνώς, Κράτος και ασφαλιστικοί φορείς έχουν εισάγει νέα μοντέλα αποζημίωσης των παρόχων υπηρεσιών υγείας. Έτσι, πλέον, η αποζημίωση των παρόχων (διαγνωστικές εξετάσεις, νοσηλεία κλπ) γίνεται με βάση την απόδοση, την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

Όμως, για να υλοποιηθούν όλα αυτά, απαιτούνται γνώσεις, υποδομές, και εμπιστευτικότητα. Θα πρέπει να υπάρξουν άτομα κατάλληλα καταρτισμένα, διαδικασίες και θεσμικό πλαίσιο. Επίσης απαιτούνται καλά πληροφοριακά συστήματα, με τα οποία θα παρακολουθούνται με αξιοπιστία τα αποτελέσματα μίας νέας θεραπείας, των διαγνωστικών εξετάσεων και των νοσηλειών.

ΠΑΝΕΛ 3

Νέες ιατρικές τεχνολογίες στα νοσοκομεία του ΕΣΥ – Υφιστάμενες ελλείψεις – Ποιες πρέπει να είναι οι προτεραιότητες;

Σε ένα περιβάλλον ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων με παράλληλη πίεση των οικονομικών μεγεθών  στον χώρο της υγείας, ο ιατρικός εξοπλισμός αποτελεί τη Λυδία λίθο της αποδοτικότητας και αποτελεσματικότητας ενός σύγχρονου νοσοκομείου.

Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα τα συστήματα υγείας είναι ο εκσυγχρονισμός των υπηρεσιών υγείας, η μείωση των δαπανών  με παράλληλη βελτίωση της ποιότητας και αποτελεσματικότητας των υπηρεσιών προς τον ασθενή. Στα πλαίσια των προκλήσεων αυτών, ο τομέας του ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες δράσης στο χώρο του νοσοκομείου.

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο ελέγχου των δαπανών, η διαχείριση της ιατρικής τεχνολογίας επιβάλλει τη διαμόρφωση σαφών, διαφανών και αποτελεσματικών μηχανισμών, οι οποίοι είναι οι μόνοι που μπορούν να εξασφαλίσουν τη δυνατότητα πρόσβασης περισσότερων ανθρώπων στα νέα προϊόντα ή στις νέες θεραπευτικές μεθόδους.

Παρά τις κατά καιρούς εξαγγελίες, στη χώρα μας η ορθολογική διαχείριση της ιατρικής τεχνολογίας στο δημόσιο τομέα υγείας παραμένει ζητούμενο. Η αλήθεια είναι ότι η προμήθεια ιατρικού εξοπλισμού στο ΕΣΥ γίνεται χωρίς προγραμματισμό και σχέδιο, με συνέπεια να σπαταλούνται πόροι, χωρίς να βελτιώνονται οι υπηρεσίες προς τους πολίτες.

Στην Ελλάδα, έχουμε το εξής οξύμωρο: Ως χώρα διαθέτουμε τους περισσότερους αξονικούς και μαγνητικούς τομογράφους, αλλά αυτοί βρίσκονται κυρίως στον ιδιωτικό τομέα. Στο δημόσιο, υπάρχουν σοβαρές ελλείψεις κυρίως σε ό,τι αφορά άλλου είδους ιατρικό εξοπλισμό, όπως ακτινοθεραπευτικά μηχανήματα, ηλεκτροκίνητες κλίνες, κλίνες εντατικής, αναπνευστήρες, μόνιτορς εντατικής κλπ.

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι επιβάλλεται νέος στρατηγικός σχεδιασμός για τη διαμόρφωση ενός ενιαίου τεχνολογικού χάρτη υγείας τόσο στο δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα. Δεν είναι τόσο η έλλειψη πόρων υπεύθυνη για την ανυπαρξία κατάλληλης τεχνολογίας στα νοσοκομεία, αλλά ο κακός προγραμματισμός και η κατανομή των πόρων.

Το ΕΣΥ χρειάζεται να αποκτήσει μία βάση δεδομένων για τον εξοπλισμό των νοσοκομείων. Η βάση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει πλήρη στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που αφορούν τη χρήση και το κόστος συντήρησης. Και φυσικά, πρέπει να ανανεώνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα. Μόνο έτσι είναι δυνατόν να διαχειριστούμε ορθολογικά και αποδοτικά τα κονδύλια, που αφορούν την προμήθεια νέου εξοπλισμού.

ΠΑΝΕΛ 4

Τι φέρνει η ψηφιακή εποχή στο χώρο της υγείας για ασθενείς, γιατρούς επιχειρήσεις και την Πολιτεία;

Διεθνώς, βρίσκεται σε εξέλιξη μια ψηφιακή επανάσταση στον τομέα της υγείας και πολλοί μιλούν για τη λεγόμενη «ψηφιακή υγεία». Ο όρος «ψηφιακή υγεία» δεν αναφέρεται στις τεχνολογίες, αλλά σε νέους τρόπους επίλυσης προβλημάτων στην περίθαλψη, στη δημιουργία μοναδικών εμπειριών για τους ασθενείς και την επιτάχυνση της ανάπτυξης των εταιρειών παροχής υπηρεσιών υγείας.

Οι ασθενείς δεν είναι πλέον παθητικοί λήπτες θεραπείας, αλλά διαθέτουν καλύτερη πληροφόρηση μέσω του διαδικτύου και ενδιαφέρονται να έχουν πρόσβαση σε νέα εργαλεία μέσα από έξυπνες συσκευές. Η χρήση ψηφιακών συσκευών που σχετίζονται με κάποιον τρόπο με την παρακολούθηση της υγείας (ψηφιακά ρολόγια, ψηφιακές ζυγαριές, αισθητήρες, συσκευές που συνδέονται με smartphones, ιατρικά μηχανήματα κτλ) πολλαπλασιάζονται εκθετικά.

Σύμφωνα με έρευνα της Accenture, οι ψηφιακές λύσεις υγείας μπορούν να προσφέρουν εξοικονόμηση στο αμερικανικό σύστημα υγείας περίπου 50 δις δολάρια το έτος 2050! Οι προμηθευτές και οι διαχειριστές υπηρεσιών υγείας χρειάζεται να αναπτύξουν στρατηγικές που αξιοποιούν τις νέες τεχνολογίες και να δημιουργήσουν μοντέλα περίθαλψης που ενώ βελτιώνουν τις υπηρεσίες προς τον ασθενή, η παροχή τους έχει μικρότερο κόστος.

Στην Ελλάδα, η αλήθεια είναι ότι υστερούμε σημαντικά, σε σχέση με άλλες χώρες.

Μέχρι σήμερα έχουν υπάρξει τέσσερα μεγάλα προγράμματα χρηματοδότησης μέσω της Ε.Ε. με στόχο την εισαγωγή της πληροφορικής στο ΕΣΥ: Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα, Β΄ ΚΠΣ (Μέτρο 1.4), Γ΄ ΚΠΣ (Μέτρο 1.2) και Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Κοινωνία της Πληροφορίας». Όμως, το τελικό όφελος για το ΕΣΥ υπήρξε πενιχρό:

  • Αν και έχουν γίνει βήματα προόδου, το ΕΣΥ παραμένει χωρίς ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα
  • Πρόβλημα παραμένει η διασύνδεση των υπαρχόντων πληροφοριακών συστημάτων
  • Υπολείπεται σημαντικά σε ό,τι αφορά τη χρήση προηγμένων συστημάτων διαχείρισης ψηφιακών, ιατρικών εικόνων (PACS-RIS).
  • Δεν υπάρχει διαδύνδεση του πληροφοριακού συστήματος για τις διοικητικές-οικονομικές υπηρεσίες των νοσοκομείων με τα αντίστοιχα συστήματα των εργαστηρίων (ακτινολογικό, μικροβιολογικό κλπ).

Φωτεινή εξαίρεση αποτελεί το σύστημα ηλεκτρονικής συνταγογράφησης φαρμάκων και εξετάσεων, το οποίο λειτουργεί από την ΗΔΙΚΑ, καλύπτοντας ένα μεγάλο κενό. Η υλοποίηση του έργου πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Ε.Π. «Ψηφιακή Σύγκλιση» και συγχρηματοδοτήθηκε από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης της Ε.Ε.

Ένα από τα σημαντικά επιτεύγματα του έργου είναι η ενοποίηση (σύνδεση και να διαλειτουργία) όλων των εθνικών ταμείων κοινωνικής ασφάλισης μέσω μιας πλήρως ολοκληρωμένης ηλεκτρονικής πλατφόρμας συνταγογράφησης. Αυτή υποστηρίζει τη διαχείριση και την παρακολούθηση, καθώς και τον έλεγχο του κύκλου ζωής της συνταγογράφησης, ξεκινώντας με την συνταγή φαρμάκων έως την εκκαθάριση των συναλλαγών όλων των εθνικών ταμείων κοινωνικής ασφάλισης, των ιατρικών επισκέψεων και την ηλεκτρονική έκδοση παραπεμπτικών.

Το ζητούμενο βέβαια και εδώ είναι σε ποιο βαθμό αξιοποιούμε τα δεδομένα, που συλλέγονται για την υποστήριξη της λήψης αποφάσεων, που αφορούν την εξοικονόμηση πόρων και τη βελτίωση των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους πολίτες.